ივლისის ცვლილებიდან ორი კვირის შემდეგ: ფასები არ შემცირებულა, ხოლო ძველი განუბაჟებელი განცხადებები უფრო ხშირად მოიხსნა
ივლისის პირველ ორ კვირაში ახლად განთავსებული განუბაჟებელი ავტომობილების მედიანური მოთხოვნილი ფასი $14 000-დან $14 500-მდე გაიზარდა. ამავე დროს, საწყისი პლატფორმებიდან ყოველდღიურად მოხსნილი განუბაჟებელი განცხადებების რაოდენობა დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა. ეს არ ნიშნავს, რომ ავტომობილები 30%-ით უფრო სწრაფად გაიყიდა: მოხსნილი განცხადებები უფრო ძველი იყო, ხოლო მოხსნის მიზეზი შეიძლება ყოფილიყო ექსპორტი, გაყიდვაზე უარის თქმა, განბაჟება და ხელახლა განთავსება ან რეალური გარიგება.
ივლისის გარდამავალი თარიღი
ეს ანალიზი ეფუძნება AutoBridge-ის წინა ანგარიშში გამოყენებულ სამართლებრივ ქრონოლოგიას, რომლის მიხედვითაც 1 ივლისს დასრულდა დარჩენილი გარდამავალი რეჟიმი გარკვეული ავტომობილებისთვის, რომლებიც ქვეყანაში სახმელეთო გზით შემოდიოდა. ზუსტი სამართლებრივი საფუძველი საქართველოს სააქციზო ცვლილებები და შემოსავლების სამსახურის საბაჟო წესებია (იხ. „წყაროები“).
მიმდინარე ანალიზის ამოცანა უფრო ვიწროა: აღწეროს, როგორ შეიცვალა განუბაჟებელი ავტომობილების განცხადებების სეგმენტი ივნისსა და ივლისის პირველ 14 დღეს შორის. მასალა აქციზის ცვლილების სრულ ეკონომიკურ შედეგს არ ზომავს.
ახალი განცხადებების მედიანური ფასი: ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ
ახალი განცხადებები, ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ. ივნისი: 4 453 განუბაჟებელი / 3 535 განბაჟებული; 1–14 ივლისი: 1 890 / 1 322.
განცხადებებში მოთხოვნილი ფასები არ შემცირებულა
14 ივლისის მდგომარეობით მონაცემებში იყო 10 239 აქტიური განუბაჟებელი და 6 223 აქტიური განბაჟებული განცხადება. აქტიური განუბაჟებელი ავტომობილის მედიანური მოთხოვნილი ფასი $14 800 იყო — იგივე, რაც ივნისის ბოლოს; განბაჟებულების — $13 700.
თითოეულ შედარებით პერიოდში ახლად განთავსებულ ავტომობილებს შორის განუბაჟებელი მანქანების მედიანური ფასი ივნისის $14 000-დან ივლისის პირველი 14 დღის $14 500-მდე გაიზარდა — დაახლოებით 3,6%-ით. ახალი განბაჟებულების მედიანა $13 000-ზე დარჩა.
ეს არ ამტკიცებს, რომ კონკრეტულმა გამყიდველებმა იმავე ავტომობილებზე ფასები გაზარდეს. ივნისისა და ივლისის ჯგუფებში სხვადასხვა მანქანებია, ხოლო მედიანის ზრდა შეიძლება გამოწვეული იყოს:
- უფრო ახალი გამოშვების წლებით;
- მარკებისა და მოდელების განსხვავებული შემადგენლობით;
- ძრავის მოცულობის ცვლილებით;
- ძარის ტიპების განსხვავებული განაწილებით;
- მდგომარეობისა და კომპლექტაციის განსხვავებით;
- სხვა საექსპორტო ბაზარზე ორიენტირებული მანქანების წილის ცვლილებით.
ზუსტი დასკვნა ასეთია: ივლისის პირველ ნახევარში ახალი განუბაჟებელი განცხადებების მედიანური მოთხოვნილი ფასი უფრო მაღალი იყო. მონაცემები ჯერ ვერ ადგენს, რატომ.
განცხადებებში მოთხოვნილი ფასები არ შემცირებულა
14 ივლისის მდგომარეობით მონაცემებში იყო 10 239 აქტიური განუბაჟებელი და 6 223 აქტიური განბაჟებული განცხადება. აქტიური განუბაჟებელი ავტომობილის მედიანური მოთხოვნილი ფასი $14 800 იყო — იგივე, რაც ივნისის ბოლოს; განბაჟებულების — $13 700.
თითოეულ შედარებით პერიოდში ახლად განთავსებულ ავტომობილებს შორის განუბაჟებელი მანქანების მედიანური ფასი ივნისის $14 000-დან ივლისის პირველი 14 დღის $14 500-მდე გაიზარდა — დაახლოებით 3,6%-ით. ახალი განბაჟებულების მედიანა $13 000-ზე დარჩა.
ეს არ ამტკიცებს, რომ კონკრეტულმა გამყიდველებმა იმავე ავტომობილებზე ფასები გაზარდეს. ივნისისა და ივლისის ჯგუფებში სხვადასხვა მანქანებია, ხოლო მედიანის ზრდა შეიძლება გამოწვეული იყოს:
- უფრო ახალი გამოშვების წლებით;
- მარკებისა და მოდელების განსხვავებული შემადგენლობით;
- ძრავის მოცულობის ცვლილებით;
- ძარის ტიპების განსხვავებული განაწილებით;
- მდგომარეობისა და კომპლექტაციის განსხვავებით;
- სხვა საექსპორტო ბაზარზე ორიენტირებული მანქანების წილის ცვლილებით.
ზუსტი დასკვნა ასეთია: ივლისის პირველ ნახევარში ახალი განუბაჟებელი განცხადებების მედიანური მოთხოვნილი ფასი უფრო მაღალი იყო. მონაცემები ჯერ ვერ ადგენს, რატომ.
ახალი განცხადებების მედიანური ფასი: ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ
ახალი განცხადებები, ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ. ივნისი: 4 453 განუბაჟებელი / 3 535 განბაჟებული; 1–14 ივლისი: 1 890 / 1 322.
მოხსნები დღეში საბაჟო სტატუსის მიხედვით: ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ
მოხსნა = გაქრობა წყაროებიდან — გაყიდვების, ექსპორტისა და მოხსნების ნაზავი და არა გარიგებების რეესტრი. განუბაჟებლების მოხსნები ~30%-ით გაიზარდა; განბაჟებულები უცვლელია.
მეტი განუბაჟებელი განცხადება მოიხსნა
ივნისში საწყისი პლატფორმებიდან 2 957 განუბაჟებელი განცხადება მოიხსნა — საშუალოდ დაახლოებით 98,6 დღეში. 1–14 ივლისს მოიხსნა 1 789 — დაახლოებით 127,8 დღეში, ანუ დღიური მოხსნების რაოდენობა დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა.
განბაჟებული განცხადებების მოხსნა თითქმის უცვლელი იყო: ივნისში 2 522 (დაახლოებით 84,1 დღეში) 1–14 ივლისის 1 165-ის წინააღმდეგ (დაახლოებით 83,2 დღეში). ამრიგად, ივლისში მოხსნების ზრდა ძირითადად განუბაჟებელ სეგმენტში დაფიქსირდა.
მეტი განუბაჟებელი განცხადება მოიხსნა
ივნისში საწყისი პლატფორმებიდან 2 957 განუბაჟებელი განცხადება მოიხსნა — საშუალოდ დაახლოებით 98,6 დღეში. 1–14 ივლისს მოიხსნა 1 789 — დაახლოებით 127,8 დღეში, ანუ დღიური მოხსნების რაოდენობა დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა.
განბაჟებული განცხადებების მოხსნა თითქმის უცვლელი იყო: ივნისში 2 522 (დაახლოებით 84,1 დღეში) 1–14 ივლისის 1 165-ის წინააღმდეგ (დაახლოებით 83,2 დღეში). ამრიგად, ივლისში მოხსნების ზრდა ძირითადად განუბაჟებელ სეგმენტში დაფიქსირდა.
მოხსნები დღეში საბაჟო სტატუსის მიხედვით: ივნისი 1–14 ივლისის წინააღმდეგ
მოხსნა = გაქრობა წყაროებიდან — გაყიდვების, ექსპორტისა და მოხსნების ნაზავი და არა გარიგებების რეესტრი. განუბაჟებლების მოხსნები ~30%-ით გაიზარდა; განბაჟებულები უცვლელია.
განცხადების მოხსნა უფრო სწრაფ გაყიდვას არ ნიშნავს
მოხსნების ზრდა არ უნდა აღიწეროს ფრაზით „განუბაჟებელი ავტომობილები 30%-ით უფრო სწრაფად იყიდება“. განცხადების მოხსნა შეიძლება ნიშნავდეს:
- დასრულებულ გაყიდვას;
- ავტომობილის ექსპორტს;
- გამყიდველის მიერ განცხადების გაუქმებას;
- ვადის გასვლას ან პლატფორმის მიერ წაშლას;
- განბაჟებას და ახალი განცხადების განთავსებას;
- დუბლირებული განცხადების წაშლას;
- წყაროში სტატუსის სხვა ცვლილებას.
მოხსნილი განცხადებების ასაკიც უფრო სწრაფი გაყიდვის ინტერპრეტაციას არ შეესაბამება: ივნისში მოხსნილი განუბაჟებელი განცხადების მედიანური ასაკი 22,5 დღე იყო, ივლისის პირველ ნახევარში — 31 დღე.
ეს მიუთითებს, რომ პლატფორმებიდან უფრო ხშირად ძველი განცხადებები ქრებოდა; თუმცა მონაცემები ვერ ადგენს, კონკრეტულად რა გზით გავიდა თითოეული ავტომობილი. სწორი ფორმულირებაა: ყოველდღიურად მეტი განუბაჟებელი განცხადება იხსნებოდა და მოხსნილი ჯგუფი უფრო ძველი განცხადებებისგან შედგებოდა.
წილი გაიზარდა, მაგრამ ახალი განცხადებების ყოველდღიური ნაკადი შემცირდა
ივნისში განუბაჟებელი ავტომობილები ახალი განცხადებების 55,7%-ს შეადგენდა, ივლისის პირველ 14 დღეში — 58,8%-ს. მხოლოდ წილის მიხედვით შეიძლება ჩანდეს, რომ განუბაჟებელი ავტომობილების მიწოდება შენარჩუნდა ან გაიზარდა. თუმცა აბსოლუტური დღიური მაჩვენებლები სხვა სურათს აჩვენებს.
ივნისი:
- 4 453 ახალი განუბაჟებელი განცხადება — დაახლოებით 148,4 დღეში;
- 3 535 ახალი განბაჟებული განცხადება — დაახლოებით 117,8 დღეში.
1–14 ივლისი:
- 1 890 ახალი განუბაჟებელი განცხადება — 135,0 დღეში;
- 1 322 ახალი განბაჟებული განცხადება — დაახლოებით 94,4 დღეში.
ახალი განუბაჟებელი განცხადებების გამოქვეყნების დღიური ტემპი დაახლოებით 9%-ით შემცირდა, ხოლო განბაჟებულების — დაახლოებით 20%-ით. განუბაჟებელი ავტომობილების წილი იმიტომ გაიზარდა, რომ განბაჟებული სეგმენტი უფრო მკვეთრად შემცირდა — ამიტომ ვერ ვიტყვით, რომ განუბაჟებელი ავტომობილების მიწოდება საერთოდ არ შემცირებულა. უფრო ზუსტი დასკვნა: ახალი განცხადებების აქტივობა ორივე სეგმენტში შემცირდა, თუმცა განუბაჟებულ ავტომობილებში — შედარებით ნაკლებად.
რისგან შედგება აქტიური განუბაჟებელი შეთავაზება
14 ივლისს აქტიურ განუბაჟებელ განცხადებებს შორის ყველაზე დიდი ჯგუფები იყო:
- კროსოვერები და SUV-ები — 3 961 განცხადება, მედიანური მოთხოვნილი ფასი $16 000;
- სედანები — 3 126 განცხადება, მედიანური ფასი $13 200;
- უნივერსალები — 405 განცხადება, მედიანური ფასი $11 700.
ეს მაჩვენებლები აღწერს მიმდინარე შეთავაზების შემადგენლობას. ისინი არ ამტკიცებს, რომელ სეგმენტზე იმოქმედა აქციზის ცვლილებამ ყველაზე მეტად: ასეთი დასკვნისთვის საჭიროა თითოეული ავტომობილის საგადასახადო ტვირთის გამოთვლა დადასტურებული გამოშვების წლის, ძრავის მოცულობისა და მოქმედი ოფიციალური განაკვეთის მიხედვით. ამიტომ საწყისი მტკიცება, რომ ცვლილება აუცილებლად ყველაზე მძიმედ მთელ დიდძრავიან SUV სეგმენტს შეეხო, უნდა შეიცვალოს შესამოწმებელი ჰიპოთეზით.
შესაძლო ახსნა
არსებული მონაცემები რამდენიმე ახსნას უშვებს; ჯერ შეუძლებელია ერთ-ერთის დადასტურება.
შეთავაზების შემადგენლობის ცვლილება. ივლისში ახალ განუბაჟებელ ავტომობილებს შორის შეიძლება გაიზარდა უფრო ახალი, ძვირი ან უკეთ აღჭურვილი მანქანების წილი; ასეთ შემთხვევაში მედიანის ზრდა შეთავაზების განსხვავებული შემადგენლობით აიხსნება და არა გამყიდველების მიერ ფასის ზრდით.
ძველი განცხადებების მოხსნა. მფლობელებმა ან დილერებმა შეიძლება ძველი განუბაჟებელი განცხადებები მოსალოდნელი ხარჯის ან განბაჟების სირთულის ცვლილების გამო მოხსნეს. ასეთი ავტომობილები შეიძლება ექსპორტზე გავიდა, გაყიდვიდან მოიხსნა ან განბაჟების შემდეგ ხელახლა განთავსდა.
ექსპორტზე ორიენტირებული შეთავაზება. განუბაჟებელი მარაგის ნაწილი შეიძლება საქართველოს შიდა რეგისტრაციისთვის კი არა, შემდგომი ექსპორტისთვის იყოს განკუთვნილი; ასეთ შემთხვევაში მისი ფასი და მოხსნის დინამიკა დამოკიდებულია უცხოურ მოთხოვნასა და ლოგისტიკაზეც.
ფასების ინერცია. გამყიდველებმა შეიძლება დროებით შეინარჩუნეს მოთხოვნილი ფასები და მყიდველების რეაქციას ელოდებიან; თუ ეს ახსნა მნიშვნელოვანია, მოგვიანებით შეიძლება გაიზარდოს განცხადებების სიცოცხლის ხანგრძლივობა, გახშირდეს ფასის შემცირება ან განცხადებების მოხსნა. ეს ჰიპოთეზებია და არა დადასტურებული მიზეზები — თითოეული დამატებით მონაცემებს საჭიროებს.
რა უნდა გავზომოთ შემდეგ
საბოლოო დასკვნამდე საჭიროა 1 ივლისის შემდეგ მინიმუმ ერთი სრული თვის მონაცემების შესწავლა. შემდეგმა ანალიზმა უნდა შეადაროს:
- ახალი განცხადებების დღიური რაოდენობა;
- მოხსნების დღიური რაოდენობა;
- მედიანური ფასები მოდელის, წლისა და ძრავის მიხედვით შედარებად ჯგუფებში;
- იმავე განცხადების ფასის ცვლილება;
- დრო გამოქვეყნებიდან მოხსნამდე;
- განბაჟებისა და ხელახალი განთავსების შემთხვევები, თუ მათი ამოცნობა შესაძლებელია;
- აქტიური და მოხსნილი განცხადებების ასაკობრივი განაწილება;
- ძარის ტიპი და ძრავის მოცულობა;
- ექსპორტზე ორიენტაციის ნიშნები;
- განბაჟების ოფიციალური მოცულობები.
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ერთმანეთთან მაქსიმალურად მსგავსი ავტომობილების შედარება: ერთი მოდელის, წლის, ძრავისა და მდგომარეობის დიაპაზონის შედარება შეთავაზების შემადგენლობის ცვლილებას რეალური ფასობრივი ცვლილებისგან გამიჯნავს.
რას ნიშნავს ეს მყიდველისთვის
განუბაჟებელი ავტომობილის განცხადებაში მითითებული ფასი საბოლოო ღირებულების მხოლოდ ერთი ნაწილია. მყიდველმა უნდა შეადაროს:
- მოთხოვნილი ფასი;
- დადასტურებული საბაჟო სტატუსი;
- მოქმედი ოფიციალური წესებით გამოთვლილი განბაჟების ღირებულება;
- ტრანსპორტირებისა და რეგისტრაციის ხარჯები;
- მსგავსი უკვე განბაჟებული ავტომობილის ფასი;
- განცხადებაში არასრული ან მოძველებული ინფორმაციის რისკი.
არსებული მონაცემები ახალი განუბაჟებელი ავტომობილებისთვის საერთო ფასდაკლების წარმოქმნას არ აჩვენებს — ივლისის პირველ ნახევარში მათი მედიანური ფასი უფრო მაღალი იყო და არა დაბალი. ეს არ ნიშნავს, რომ თითოეული ავტომობილი გაძვირდა; კონკრეტული შეთავაზებები ცალ-ცალკე უნდა შევადაროთ.
რას ნიშნავს ეს გამყიდველებისა და იმპორტიორებისთვის
განბაჟებული ავტომობილი შეიძლება უფრო მიმზიდველი იყოს, რადგან მისი საბოლოო ღირებულება უფრო გასაგებია, თუმცა არსებული მონაცემები არ არის საკმარისი იმის სათქმელად, რომ განბაჟებული ავტომობილების ფასები უკვე სწორედ წესების ცვლილების გამო მყარდება.
იმპორტიორებმა განუბაჟებელი ავტომობილების გაზრდილი წილი შეთავაზების გაფართოების მტკიცებულებად არ უნდა ჩათვალონ: მათი დღიური რაოდენობა შემცირდა — უბრალოდ ნაკლებად, ვიდრე ახალი განბაჟებული განცხადებების რაოდენობა. პრაქტიკული საკითხი განუბაჟებელ ავტომობილებზე სრულ უარში კი არა, ასაკის, ძრავის, შესყიდვის ფასისა და დანიშნულების ბაზრის იმ კომბინაციების არჩევაშია, რომლებიც მოქმედი წესებით ეკონომიკურ აზრს ინარჩუნებს.
მიმდინარე დასკვნა
ივლისის პირველ 14 დღეში:
- ახალი განუბაჟებელი ავტომობილების მედიანური მოთხოვნილი ფასი დაახლოებით 3,6%-ით გაიზარდა;
- აქტიური განუბაჟებელი შეთავაზების მედიანური ფასი $14 800-ზე დარჩა;
- დღიურად მოხსნილი განუბაჟებელი განცხადებების რაოდენობა დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა;
- მოხსნილი განცხადებები ივნისთან შედარებით უფრო ძველი იყო;
- ახალი განუბაჟებელი განცხადებების დღიური რაოდენობა დაახლოებით 9%-ით შემცირდა;
- ახალ განცხადებებში განუბაჟებელი ავტომობილების წილი განბაჟებული სეგმენტის უფრო ძლიერი შემცირების გამო გაიზარდა.
ეს შედეგები განცხადებების ბაზრის შემადგენლობისა და ბრუნვის ცვლილებაზე მიუთითებს. მონაცემები ჯერ არ ამტკიცებს ფასების საერთო ცვლილებას, გაყიდვების დაჩქარებას ან ივლისის სამართლებრივი ცვლილების საბოლოო ეფექტს.
მეთოდოლოგია
მონაცემები: AutoBridge-ის განცხადებების ნაკრები, 2026 წლის 14 ივლისის მდგომარეობით — მსუბუქი ავტომობილები; საჯაროდ ხელმისაწვდომი განცხადებები (გამყიდველის მიერ დამალული არ არის); გამოქვეყნების თარიღი — არაუადრეს 2026 წლის 1 მარტისა; ფასი — არანაკლებ $2 000-ისა.
საბაჟო სტატუსი: განბაჟებულ და განუბაჟებელ ავტომობილებად დაყოფა ეფუძნება განცხადების საბაჟო-სტატუსის ველს, რომელიც AutoBridge-ისთვის ხელმისაწვდომია; ეს თითოეული ავტომობილის საბაჟო სტატუსის დამოუკიდებელი გადამოწმება არ არის.
განცხადების მოხსნა: განცხადება მოხსნილად ითვლება, როცა ქრება წყაროდან (იქ მას მინიჭებული აქვს სტატუსი „დაარქივებული“ ან „გაყიდული“) — ეს შიდა საცალო გაყიდვის დადასტურება არ არის: შესაძლოა იყოს ექსპორტი, წაშლა, ვადის გასვლა, ხელახლა განთავსება.
აქტიური 14 ივლისს: 10 239 განუბაჟებელი / 6 223 განბაჟებული. ახალი განცხადებები: ივნისი — 4 453 / 3 535; 1–14 ივლისი — 1 890 / 1 322. მოხსნები: ივნისი — 2 957 / 2 522; 1–14 ივლისი — 1 789 / 1 165.
შედარებულია 2026 წლის ივნისი და 1–14 ივლისი; რადგან პერიოდები სხვადასხვა ხანგრძლივობისაა, გამოიყენება დღიური მაჩვენებლები და მედიანები და არა საერთო რაოდენობები. 1 ივლისის თარიღი ასახავს საქართველოს სააქციზო ცვლილებებს, რომელთა მიხედვითაც სახმელეთო მანქანებისთვის რეფორმამდელ განაკვეთებზე გადასვლის გარდამავალი გზა ამ დღეს დაიხურა (იხ. „წყაროები“). ანალიზი აღწერითია, არ ადგენს მიზეზობრიობას და სრულად ვერ აკონტროლებს მოდელს, წელს, ძრავს, მდგომარეობას, დაზიანების ისტორიას, გამყიდველის ტიპსა და დანიშნულების ბაზარს.